Eindje Verder:

Shoshin helpt de jongeren van Eindhoven een Eindje Verder

Na een succesvolle pilotperiode in 2024 en 2025 is Eindje Verder een begrip in Eindhoven. We werken op dit moment aan opschaling en structurele borging. Er wordt regelmatig geëvalueerd op het proces en de inhoudelijke werkwijze tussen de professionals van de verschillende betrokken partijen is ingebed in bijvoorbeeld leercirkels voor intervisie en inhoudelijk overleg.

Voor wie?

Eindje Verder is bedoeld voor jeugdigen tussen 12 en 18 jaar, wonend in Eindhoven, en hun gezinnen of omgeving. De jongeren hebben een GGZ-verwijzing (geen crisis) ontvangen via de medische verwijsroute of gemeentelijke toegang en staan op de wachtlijst bij een van de betrokken jeugdhulpaanbieders.

Door wie?

De coach is een professional met brede kennis van het voorveld en het aanspreekpunt van Eindje Verder. De coach werkt samen met een GGZ-professional die de kennis van de GGZ naar de voorkant brengt en fungeert als sparringpartner. Daarnaast zijn de gemeente en huisartsen betrokken. Met Eindje Verder zorgen we ervoor dat jongeren niet langer hoeven te wachten om aan hun herstel en ontwikkeling te werken.

Twee werelden bij elkaar brengen

Een van de eerste dingen die opviel toen we begonnen, is dat de GGZ en het voorveld eigenlijk maar weinig van elkaar weten. Jongerenwerkers en wijkteammedewerkers zijn gewend om naar de kracht van een jongere te kijken, terwijl GGZ-medewerkers de diagnostische blik meebrengen. Allebei nodig, maar het zijn verschillende werelden, en die kwamen in dit project voor het eerst structureel bij elkaar aan tafel.

"Ik vond het super mooi om te zien hoe die hulpverleners samen hier echt mee aan de slag gingen. Twee gescheiden werelden die daar samenkomen."

De winst voor de jongeren zit precies in dat samenkomen: alle kennis komt samen rondom één persoon, in plaats van versnipperd over loketten.

Hoe is het opgebouwd

We zijn gestart met een gedeeld beeld en een visie: de partijen wilden samenwerken volgens "de kracht van de vraag", er moest meer eigen regie bij de jongeren komen, en het moest gebeuren tijdens de wachttijd. De doelen waren helder, maar de route ernaartoe nog niet. Daar zijn we ontwerpend ingestapt: in co-creatie met het ontwikkelteam zijn we van visie naar processchema's gegaan, en vandaaruit naar de eerste pilot.

Vlak voor de eerste pilot in april 2024 hebben we rollenspellen gedaan, een soort generale repetitie. Iemand van de gemeente speelde de jongere, een collega speelde een ouder, en de professionals oefenden met de gesprekken die ze daarna echt zouden voeren. Daar haalden we niet alleen praktische dingen uit, zoals hoe lang een gesprek duurt en hoeveel uitleg er aan het begin nodig is, maar ook gevoeligheden. Wat doe je bijvoorbeeld als het netwerk dat een jongere meeneemt zelf onderdeel is van het probleem? Daar kwam het idee uit om jongere en netwerk soms even apart te spreken.

Wat onderweg hebben geleerd

Na de eerste pilot bleek dat het werven van jongeren lastiger dan gedacht. Niet één partij, maar de hele keten moet meebewegen: huisartsen, gemeentelijke toegang en de vier GGZ-instellingen. Dat kost tijd. We zijn klein begonnen, met zes jongeren in plaats van de geplande tien, en hebben van die ervaring geleerd.

Een ander inzicht ging over taal. De groepsbijeenkomsten heetten in eerste instantie gewoon "groepsbijeenkomsten", en daar kwam veel weerstand op van jongeren. Voor de tweede pilot hebben we ze hernoemd naar "themabijeenkomsten" en hebben we oriëntatiegesprekken toegevoegd voor het startgesprek. Dat werkte. Jongeren leerden de coaches kennen, voelden eerder een klik en meldden zich daarna gemakkelijker aan. Een kleine ingreep met een groot effect.

Ook ons evaluatieinstrument hebben we aangescherpt. We werkten aanvankelijk met een soort stempelkaart waarop jongeren stellingen konden aanvinken. Voor de tweede pilot hebben we dat omgebouwd naar een schaal, zodat we ook de nuance konden meten: niet alleen of een jongere het ergens mee eens was, maar in welke mate. Dat soort kleine ontwerpkeuzes maakten een groot verschil in wat we terugkregen.

Wat het oplevert

We hebben de evaluatiegesprekken zelf met de jongeren gevoerd, en hoorden daarin verhalen die het project tot leven brengen. Jongeren die zich bij Eindje Verder voor het eerst echt gezien voelden als persoon, in plaats van als probleem. Jongeren die vriendschapsbandjes maakten voor de groep en zo voor het eerst ergens bij hoorden. Jongeren die door de groepsdynamiek ontdekten dat ze niet de enige waren met hun vraag, en dat het soms net zo waardevol is om iemand anders te helpen als zelf geholpen te worden.

Op de getallen: drie van de zestien jongeren in de pilot besloten dat ze de GGZ niet meer nodig hadden. Anderen gingen wel door, maar met een veel gerichter beeld van hun hulpvraag, waardoor het traject in de GGZ korter of soepeler kon verlopen. En voor sommige jongeren bleek de winst ergens anders te zitten. Soms helpen kleine oplossingen al: weer samen aan tafel eten met je ouders, of een jongerenwerker uit je eigen cultuur die met je meedenkt over je geloofsovertuiging. Niet alles is in de GGZ op te lossen, en dat hoeft ook niet.

Wat het systemisch maakt

Eindje Verder is geen losse interventie. Het is onderdeel van een bredere transformatie in Eindhoven, waarin de gemeente, het voorveld en de GGZ samen toewerken naar meer eigen regie bij jongeren en minder reflexmatig oplossen vanuit de hulpverlening.

"Iedereen heeft wel dat geloof dat dit de goede richting is, en dat helpt om de moed erin te houden."

Juist die gedeelde stip aan de horizon zorgt dat het project overeind blijft, ook als de instroom tegenvalt of er een ingewikkeld incident speelt. Iedereen weet waar het naartoe gaat, en is bereid de wrijving onderweg te dragen.